Déclarasyon Inivèsèl a Dwa a Moun

DECLARASYON INIVESEL A DWA A MOUN

[Preamble]

Entwodiksyon

Lè nou considéré kè, rikonésans a dinyité inéran a tout moun asi latè évè on dwa menm byten é inaliénab ka consisté on fondman a libèté, jistis epi lapè asi tout latè

Lè nou considéré kè,pas yo pa rikonnèt epi kè yo mépwizé dwa a moun, sa menné mové zak ki fè konsyans a limanité lévé gawoulé, é kè nou ka kwè adan on mond, la tout moun ké lib pou yo kwè, libéré anba jouk a lapèrèz épi lanmizè, nou ka pwoklamé kè sa sé pi bel byten kè moun ja fè,

Lè nou konsidéré kè sa enpòtan di pwotéjé dwa a moun, épi on règleman a dwa, pou moun pa obligé, lè’y pa sav aji dot jan, révolté kò a yo pou krazé zo a lopwèsyon,

Lè nou konsidéré kè sa enpòtan kè tout moun ankouwajé dévlopman a rèlasyon épi lanmityé évè dot nasyon,

Lè nou konsidéré kè adan pwensip fondalnatal a Nasyon Z’ini, Pèp Nasyon Z’ini ka woupwoklamé fwa a yo adan dwa fondamantal a moun, adan dinyité,évè valè a chak moun, adan égalité a dwa a sé fanm la kon sé nonm la,épi kè pèp a yo déclaré kè yo désidé mèt douvan, pwogrè a sosyété la épi pou yo instalé bon kondisyon pou lavi la méyè adan on pi gran libèté,

Lè nou considéré kè tout peyi manb angajé yo pou yo asiré, ansanm évè Òganizasyon a Nasyon Z’ini, respè a tout bon dwa a moun épi libèté fondalnatal,

Lè nou considéré kè sa enpòtan kè fè yo tout vwè dwa épi libèté la sa menm jan la, pou yo pésa rempli tout bon angajman la sa,

Asanblé Général a Nasyon Z’ini

Pwoklamé

Déklarasyon Inivèsel a Dwa a moun

Sèl anbisyon pou lavi la pi bel dèmen ba tout pèp épi tout nasyon,sé pou tout moun épi tout fièl a sosyété la, pé tini Déclarasyon la sa tout tan an tèt a yo, ka fòsé yo épi ansènyèman évè édikasyon fè plis moun konnèt ka ki rèspè a dwa a yo é libèté a yo,é kè piti a piti fè yo mèt sa an aplikasyon ba nasyon a yo é ba tout rèstan nasyon ,manb a Lasanblé Général a Nasyon Z’ini en osi séla ki anba jouk a sé péyi manb la.

Artik 1 Tout moun fèt lib é menm jan la an diniyté épi an dwa. Yo ni adan yo raizon épi konsyans, alòs yonn dwèt sipòté lot adan on lèspwi a tètkolé.

Artik 2 Chak moun kapab itilizé dwa épi tout libèté ki pwoklamé an Déklarasyon la sa, san yo fè pon diskryminasyon ant on moun épi on dot, akoz dè ras ay, koulè ay, sex ay, lang la y palé la, religion ay, bò politik ay, ou nenpòt ki dòt opinion, kè y ni on orijin nasyonal ou on rapò épi sosyété la, lajan, koté y sòti ou nenpòt ki dòt sitiasyon.epi, pon diférans pa dwètèt fèt asi jan a, lwa politik, lwa jiridik é entèwnasyonal a péyi la moun la sòti la, kè péyi ay ou téritwa ay endépandan, oubyen anba jouk a on dot péyi, ou kè péyi ay ni on dot réglèman ki limité libèté a péyi la.

Artik 3 Chak moun ni dwa kè y viv , ni dwa a libèté ay épi dwètèt an sékiryté tout la y yé.

Artik 4 Ponmoun pani dwa pwan ponmoun pou èsklav ay ni pou’y fè’y sèvi maco, lèsklavaj épi komès a esklav entèwdy an tout kalité jan.

Artik 5 pensons péché jouklé anba pwofitasyon épi penn é péripésy ni trété kon on bèt,ou sèvi machpyé.

Artik 6 Chak moun ni dwa kè yo rikonnèt toupatou pèwsonalité jiridik ay.

Artik 7 Tout moun menm biten douvan lalwa é yo ni dwa kon tout dòt moun, ni menm lwa la pou yo pésa défann kò a yo,si moun ka chèché yo dézagréman ou si yo ka vwè kè dwa a yo mennasé.

Awtik 8 Chak moun ni dwa pou’y rèsèvwa konkou tout bon pa douvan tribinal nasyonal rèskonsab yo, kont zak kap anviole dwa fondalnatal ke konstitisyon o swa la lwa rekònet kel genyen.

Awtik 9 Yo pa ni dwa tchenn on moun san kè y fè ayen, mété’y lajòl ou mété’y déwò an péyi la.

Artik 10 Chak moun ni dwa, as kè yo kouté koz ay menm jan ki koz a nenpòt ki dot moun, douvan toumoun, douvan on tribinal ki pa anba jouk a pèsòn,é ki ka désidé san ba pèsòn favè , ki kab désidé si dwa épi dèvwa a moun la, ou swa si akizasyon yo poté kont li, lalwa konsidéré kè y jis.

Artik 11 Tout moun kè yo di ki fè on biten kè y paté dwèt fè, sé on inosan toultan yo poko démontré kè sé li , douvan on tribinal , la yo ké lésé’y défann kò ay san yo mèt pon baton an wou ay.2) Yo péké kondané pèsòn pou on byten kè y téké fè ou pafè é ki sa téké ryvé omoman kè sa paté on mové byten an dwa a nasyon ay ou entèwnasyonal . sé an menm jan la kè yo péké fè’y pasé pon penn pli fò ki tala yo téké fè’y siby la ,omoman kè y té komèt fòt ay la.

Artik 12 Yo pap ka ak la fos entre nan afè ki regade vi prive yon moun, fanmi-li, kay-li o swa lèt kel ekri o swa kel resevwa, ni sal lonè li ak repitasyon li. Tout moun gen dwa gen pwoteksyon la lwa kont zak sa yo.

Awtik 13 Tout moun ni dwa alé la y vlé,é rété la y vlé andidan on nasyon. Tout moun ni dwa sòti adan ninpòt péyi, menm sé ta’y ,épi rouvin an péyi ay.

Artik 14 Lò gen pèsekisyon, tout moun gen dwa chèche lazil epi benéefisie lazil nan lot peyi. Dwa sa-a li pa ka aplike lè se pouswiv yap pouswiv yon moun pou krim dwa komen o swa pou ajisman ki kontrè ak entanNasyon epi princip Nasyon Zini.

Artik 15 Tout moun ni dwa ni on nationalité.Yo pa dwèt woté nationalité a on moun ak la fòs ,yo pa dwèt anpéshé’y shangé nasyonalité nonplis.

Awtik 16 Dèpi yo ja ni laj la, on boug évè on fanm, kèlkèswa ras a yo, nasyonalité a yo ou swa rèlijyon, ni dwa mayé yo ouben fondé on fan mi. Yo ni menm dwa avan mayé la, pandan yo mayé épi lè yo divòsé. On Mayé pépa fèt si yonn adan sé moun la ki ka mayé la pa di kè y dakò. On fanmi sé eleman natirel ki pi enpòtan an sosyété la épi y ni dwa gannyé pwotèksyon a sosyété la épi léta.

Awtik 17 Toutmoun, ki y tousèl ou an liannaj évè dòt moun ni dwa bi on biten ki ta yo.Yo pa dwèt woté an men a on moun biten ay ki ta’y san pon bon rézon.

Awtik 18 Toutmoun lib dè ni lidé y vlé , konsyans ay lib , é ni dwa ni rèlijyon la y vlé la sakivlédi kè y pé chanjé rèlijyon si y vlé ouben kwè adan sa y vlé , y pé fè toumoun sav an ki rèlijyon y yé ouben adan kayé y ka kwè , tousèl ou évè dòt moun , douvan pèp la ouben douvan serten moun, épi lansèynman, pwatik, sèvis-la épi fè sérémoni a yo.

Artik 19 Toutmoun dwèt lib dè ni lidé la yo vlé la épi, yo dwèt lib dè di sa yo vlé , kidonk dwa pou yo pa enkiete yo a koz lide a yo épi dwa tou pou yo chèche, resevwa epi tou piblye, san konsiderasyon fwontiè, enfòmasyon ak lide pa nenpot ki mwayen ki ekziste pou yo piblye yo.

Artik 20 Tout moun ni dwa sanblé yo kon yo vlé é fè liannaj san pon mové lidé. Yo pépa oblijé pensons fè liannaj si y pa vlé.

Artik 21 Toutmoun gen dwa patisipe nan direksyon zafè piblik peyil, swa direkteman, swa pa lentèmediè repréesantan kel chwazi an tout libète. Tout moun gen dwa okipe, nan kondisyon egalite, pos piblik peyi li. Volonté yon peup se baz otorite pouvwa piblik; volonte sa-a dwe manifeste li nan eleksyon onèt ki dwe fèt nan entèval fiks, ak patisipasyon tout sitwayen, ak vot sekrè osnon ak yon metofd ki ta menm jan ak sa-a depi li asire libète vot-la.

Artik 22 Toutmoun, kom manm a sosyété la, ni dwa ni sékirité sosyal; sékirité la sa, yo kreyel pou moun jwen satisfaksyon dwa ekonomik, sosyal ak kiltirel ki endispansab pou diyite ak devlopman lib pèsonalitel, gras a jeèfò nasyonal ak kooperasyon entènasyonal, depandan de oganizasyon ak resous chak peyi.

Artik 24 Tout moun gen dwa revandike dwa travay, gen dwa chwazi libreman travay li, nan de kondisyon ki bon, ki jis, ak pwoteksyon kont chomaj. Tout moun gen dwa, san pati pri, aske yo peyel yon salè egal pou yon travay egal ak sa yon lòt fè. Tout moun kap travay, yo dwe bali yon salè jis epi ki satisfezan, ki kapab asirel, ansanm ak fanmi li, yon ekzistans ki an akò avek diyite moun epi complétéetou, si gen posibilite, pou yo ta konpletel ak tout lòt mwayen pwoteksyon sosyal. Tout moun gen dwa fonde sendika ak lòt moun osnon entre nan sendika pou defann enterè yo. ArtikAtik 24 Tout moun gen dwa gen repo ak amizman, ak yon limit rezonab pou dire travay-la epi, tout moun gen dwa tou a konje peye periodik.

Artik 25 Tout moun gen dwa pou yon nivo lavi ki kapab garanti lasante ak byenèt yo ansam ak pa fanmi yo, epi tou garanti manje, abiye, kay, swen lasante avek sèvis sosyal nesesè yo; tout moun gen dwa pou yo genyen sikirite nan ka chomaj, maladi, paralesi, epi tou si mari o swa madanm mouri, nan ka vieyes o swa nan tout lòt ka kote yon moun ta pèdi mwayen poul viv, nan de sikonstans ke se pat volonte'l ki te vle li. Matènité ak ti moun piti gen gen dwa a yon èd ak yon asistans espesyal. Tout ti moun, kit yo fèt nan mariaj, kit se andeyò mariaj, gen menm pwoteksyon sosyal la.

Artik 26 Tout moun gen dwa a levasyon. Levasyon dwe gratuis, di mwens lò se anseyman elemanitè epi fondalnatal. Anseyman elementè obligatwa. Anseyman teknik ak pwofesyonel dwe jeneralize; antre nan etid siperiè dwe ouvè pou tout moun egal ego depandan de valè yon moun. Vizion levasyon dwe pou fè fleri pèsonalite moun ak ranfose respè dwa de lom ak libète fondalnatal. Li dwe tou ankouraje konesans, tolerans ak lamitye ant tout nasyon, tout gwoup ras moun o swa tout relijyon, epi tou ankouraje devlopman aktivite Nasyon Zini pou mentni la pè. Paran yo, en premie, gen dwa pou yo chwazi ki kalite levasyon pou yo bay pitit yo.

Artik 27 Tout moun gen dwa patisipe libreman nan aktivite sou la vi kiltirel kominote-a, jwi la vi atistik-la epi paticipe nan pwogrè la sians ak avantaj ki soti nan pwogrè sa-a. epi aux bienfaits qui en résultent. Tout moun gen dwa genyen pwoteksyon enterè lespri ak enterè tout bon vre ki sòti nan tout pwodiksyon la sians, literati epi tou atistik ke moun sa-a ta pwodwi.

Artik 28 Tout moun ni dwa aske èkzisté, sou plan sosyal ak sou plan entèwnasyonal, on lòd kote dwa ak libèté ki pwoklamé nan Déklarasyon la sa kapab apliké tout bon vré.

Artik 29 Chak moun ni dèvwa padevan kominote-a, kote se sèl kote dévlopman lib tout bon pèsonalite li kapab realizé. Nan itilizasyon dwa li yo epi nan la jwisans libète li yo, yon moun dwe soumèt li devan limitasyon ke la lwa sèlman tabli, pou asire rekonesans ak respe dwa ak libète lot moun epi tou pou satisfiè bon jan ekzistans règleman la sosyete, lòd piblik ak byenèt jeneral nan yon sosyete demokratik. Dwa ak libète sa yo, yo pap kapab, nan okenn ka, itilize yo lòt jan ke selon vizion ak pwencip Nasyon Zini.

Artik 30 pon dispozisyon a Déklarasyon-la-sa, pa ka entèpwete kom kwa yon léta, yon gwoupman o swa yon moun, ta ka gen yon dwa kelkonk poul ta tanmen yon aktivite oben komèt yon zak ki ta vle abouti a destriksyon dwa ak libète ki pwoklame na Deklarasyon-an

http://www.unhchr.ch/udhr/lang/hat.htm

Comments

[olala]

beau blog